Adıyaman’da Palanlı Mağarası ile başlayan kültürel gelişme, Kommagene Kralı I. Antiochos’un Nemrut Dağı’na yaptırmış olduğu anıt mezarla dünyanın en görkemli arkeolojik alanına ulaşmıştır. Kralın, Kommagene ülkesinde en yüksek dağın zirvesine yaptırmış olduğu mezar, hükümdarlar kültürünün krallık için önemini yansıtmaktadır. Karakuş Tümülüsü, Arsameia, Adıyaman merkezde yer alan Pirin Antik Kenti gibi alanlar Kommagene Krallığı’nın bugüne ulaşmış eserlerini barındırmaktadır. Atatürk Baraj Gölü altında kalan ve Kommagene Krallığı’nın başkenti olmuş Samsat’da dönemin önemli kentleri arasında yer almaktadır. Cendere Köprüsü, Sofraz Tümülüsü, Sesönk Roma dönemi eserleridir. Memluk dönemini temsil eden eserler ise Eski Kahta (Yeni Kale) ile eski askerlik binasıdır. Besni’deki eserlerde Osmanlı döneminden kalmıştır.

Eski coğrafyacı ve tarihçilere göre Adıyaman; Güneyde Arap Yarımadası'ndan, Kuzeyde Toros sıradağlarına doğru uzanan Arap çöllerinin sona erdiği yerde, Toros sıradağlarının eteklerinde verimli topraklar yer almaktaymış. Arap çöllerini kuzeyden bir ay gibi saran bu topraklara binlerce yıldan beri Verimli Ay (Hilal) adı verilmiştir. Ortadoğu Ülkelerinin merkezinde yer alan Verimli Ay (Hilal) topraklarında Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarından gelen ana kara yolları birbirlerini kesmektedir. Tarih boyunca Verimli Ay (Hilal) bölgesi ana ticaret yollarının kavşak noktalarında, büyük ticaret ve sanayi şehirleri doğmuş, büyümüş, yıkılmış ve yerlerine yenileri kurulmuştur. Verimli Ay (Hilal) bölgesinin bir parçası sayılan Orta Fırat Bölümünün illerinde olan Adıyaman şehri, Verimli Ay (Hilal) bölgesinin en üst sınırını oluşturmaktadır. Adıyaman ili uygun coğrafi özellikleri dolayısıyla tarihinin her döneminde insanların yaşamayı tercih ettikleri bir yerleşim bölgesi olmuştur.

Güneydoğu Toroslar’ın eteklerinden Fırat nehrine kadar uzanan platolara yayılmış durumdaki Adıyaman ilinin yüzölçümü 7614 kilometrekaredir. 2000 Yılı Genel Nüfus Sayımı geçici sonuçlarına göre Adıyaman’ın nüfusu 623811’dir. Adıyaman, Merkez ilçenin yanısıra Besni, Çelikhan, Gerger, Gölbaşı, Kahta, Samsat, Sincik ve Tut ilçelerinden oluşmaktadır. Türkiye’nin en verimli akarsuyu olan Fırat, ilin Güney ve Doğu sınırlarını oluşturur. Adıyaman ilinin kuzeyinde Malatya ili (Pütürge, Yeşilyurt ve Doğanşehir ilçesi), batıda Kahramanmaraş ili (Merkez ile Pazarcık ilçesi), güneybatıda Gaziantep (Araban ilçesi), güneydoğuda Şanlıurfa ili (Siverek, Hilvan, Bozova ve Halfeti ilçeleri), doğuda ise Diyarbakır ili (Çermik ile Çüngüş ilçesi) bulunmaktadır. Merkez ilçe dahil 9 ilçesi ile 406 köyü vardır. İlçeleri Merkez, Besni, Çelikhan, Gerger, Gölbaşı, Kahta, Samsat, Sincik ve Tut ilçeleridir.

Başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olan Adıyaman'da ekili alanlar bütün il topraklarını dörtte biri kadar yer kaplar. En çok buğday, arpa ve mısır üretilir. Eskiden çok önemli bir gelir kaynağı olan üzüm bağlarının yerini şimdi antepfıstıkları almıştır.

GAP’ın tamamlanmasıyla birlikte Adıyaman’da kültür balıkçılığının yanısıra pamuklu dokuma, süt, yem ve et işleme tesisleri ile turizm yatırımları ağırlık kazanacaktır.